Nieuwe versie 1.5 op komst

Hieronder staat nog het bericht van typologie 1.3 als laatste toevoeging. Achter de schermen circuleert No 1.4 echter al enige tijd rond. Inmiddels is er weer een type ontdekt, een nieuwe versie van S-III.

Tijd om een typologie nummer 1.5 te gaan voorbereiden. Wordt vervolgt!

Typologie versie 1.3 gelanceerd!

Versie 1.3

Vandaag is versie 1.3 van de archeologische typologie van treklipjes in Nederland gelanceerd.

De nieuwe versie 1.3 is aanzienlijk uitgebreid ten opzichte van de versie 1.2 en is met in totaal 16 (sub)typen nu definitief de enkele pagina A4 ontgroeid:

1. Er zijn 2 nieuwe hoofdtypen in de T-categorie toegevoegd, die gevonden werden bij archeologisch onderzoek op de Grebbeberg in de gemeente Rhenen. Het gaat om de typen T-VI en T-VII.
2. Tot onze verrassing bevond zich onder de treklipjes op de Grebbeberg ook een nieuw subtype T-I. Bij dit type ontbreken de schuine groeven aan de bovenzijde van de ring die subtype 01 wel heeft. Dit subtype is opgenomen als type T-I-02.
3. Naast de in versie 1.2 al toegevoegde S-IV-3 is nu ook een S-IV-4 toegevoegd. Dit type heeft een klein opstaand randje aan de bovenzijde om het openen te vereenvoudigen.
4. Bij de vermeldingen in de determinatieschema is nu ook toegevoegd of de treklipjes anno 2015 nog in omloop zijn in de drankverkoop. Dit overzicht is nog niet compleet, maar voor de treklipjes waarvan de actuele productie zeker is, wordt dit aangegeven met een accent circumflex ^.  
5. Bij subtypen onder een hoofdtypen is op enkele plaatsen met pijltjes aangegeven waar de afwijkende kenmerken zich bevinden. 

Verbeterde administratie

Achter de schermen bleek er door de toename in aantal typen behoefte aan een uitgebreidere administratie. Daarom hebben de treklipjes in de collectie nu ook een uniek administratief nummer gekregen, zodat duidelijk is op basis van welk exemplaar de eerste beschrijving is uitgevoerd. Dit exemplaar geldt dan als het zogeheten 'holotype'. Dit nummer is ten bate van het gebruiksgemak overigens niet vermeld op de typologie.

Dilemma van buitenlandse types

Bij het ontwerp van versie 1.3 deed zich een dilemma voor. Dankzij hulp van collega archeologen en dankzij buitenlandse reizen is steeds meer informatie beschikbaar over niet-Nederlandse typen. Daar was deze typologie oorspronkelijk niet voor bedoeld. We zoeken nog naar de beste manier om hiermee om te gaan: doornummeren, of een aparte categorie aanmaken?
Versie 1.3 gaat voor een tussenoplossing: vooralsnog is type S-IV-4  alleen gevonden in Tsjechië maar omdat dit een subtype is van S-IV is hij toch in de nieuwe versie opgenomen. Dankzij de hulp van archeoloog Richard Kroes zijn er nu ook treklipjes uit Libanon en Iran beschikbaar: deze zijn vooralsnog niet opgenomen in de typologie, maar komen wel op onze internationale facebookpagina (nog in ontwikkeling).

Als je een goed idee hebt hoe we met buitenlandse lipjes kunnen omgaan horen we het graag via het reactieformulier!

De nieuwste versie van de typologie is te vinden onder deze link en op de downloadpagina.

Nieuw type S-V-1 gevonden!

Deze week bevestigd: bij onderzoek op de Afsluitdijk hebben archeologen een nieuw S type toe kunnen voegen aan de treklipjestypologie voor Nederlandse context.

Het nieuwe type, dat nummer S-V-1 zal krijgen, lijkt sterk op type S-I, maar verschilt genoeg om een aparte aanduiding te maken. Qua vormgeving lijkt het een van de vroegere types stay-on-tabs die in Nederland op de markt zijn gekomen.

Treklipje S-V-1

Treklipje type S-IV-3: nummer 3 in de IV serie.

Type S-IV-3 voor en achterzijde.

Met in het achterhoofd dat nog niet eenduidig is of type S-IV-1 en 2 werkelijk typologisch onderscheidbaar zijn, introduceren we nu type S-IV-3, als het derde type in reeks IV.

Type S-IV-3 is in dit geval duidelijk verschillend van 1 en 2 en te herkennen aan klein gleufje in de onderrand dat helpt om het aluminium beter te vouwen. Dit gleufje is niet aanwezig op de typen 1 en 2 (zie foto).

Treklipjes S-IV volgnrs. 1, 2 en 3. Type 3 (rechts) heeft in de onderrand een klein gleufje.

Het aluminium lijkt dikker, zwaarder uitgevoerd van in type 1 en 2.  Dit kan betekenen dat het een oudere variant is, maar hoeft geen verschil in productiewijze te betekenen. De ronde opening aan de bovenzijde is in type 3 iets afgeplat aan de onderzijden (als een druppel op een tafel). Deze druppelvorm is nog niet waargenomen in type 1 en 2.

Dit exemplaar is gevonden op de Wageningse Berg (augustus 2014) met een metaaldetector. Exacte datering is op dit moment niet mogelijk.  Op moment van schrijven is S-IV-3 in ieder geval nog niet in winkels aangetroffen, waardoor het mogelijk inderdaad om een historisch / archeologisch type gaat.

Nieuw subtype S-IV-2, of toch niet?

Tot onze verrassing bleek type S-IV, dat op dit moment in supermarkten te vinden is op verschillende merken blikdrank, in twee verschillende vormen kan worden aangetroffen.

Het is niet helemaal duidelijk op dit een intentioneel verschil is, of dat er slechts sprake is van een onbedoeld verschil dat ontstaat door de afstelling van apparatuur bij de fabricage. De treklipjes die we voorlopig aanmerken als subtypen 1 en 2 lijken zeer sterk op elkaar, maar type 2 onderscheidt zich door doordat bij het persen meer dan in type 1 een puntvorm ontstaat in de bovenste vouwrand. Zie de foto met pijl een vergelijking tussen type S-IV-1 en 2

Type S-IV-2 is vooralsnog als subtype van S-IV toegevoegd aan de typologie.
Type S-IV-2 is onder andere te vinden op halve liter blikken van het merk Amstel (dagtekening 8-8-2014)

Toegevoegd aan de typologie: type S-IV-01

Vandaag toegevoegd aan de typologie, type S-IV-01

Dit is het vierde type in de reeks Stay-on-tabs en heden (7 juli 2014) te vinden op blikjes van verschillende merknamen drank, waaronder 'Hertog Jan' bier.

S-IV-01 voorzijde

 

S-IV-01 achterzijde

Update 30 juli: Er is nu ook een type S-IV-02 gevonden op Amstel pilsener 0,5 liter. Binnenkort wordt deze aan de typologie toegevoegd.

Treklipjes in Nederland versie 1.0

Vandaag online: versie 1.0 van de treklipjes typologie voor archeologen en metaaldetectorzoekers! Veel plezier!

For an English version of this pulltab typology click here. 

Wil je deze typologie betere kwaliteit PDF: laat een bericht achter op deze site en we nemen contact met je op.